Dirigeren

Hieronder staat de tekst uit mijn kleine boekje “uitspraken voor dirigenten”.

In het voorwoord staat het hoe, wat en waarom. Veel plezier met lezen.


 

Voorwoord

Alle uitspraken in dit handige naslagwerkje zijn afkomstig van de heer Alex Schillings en stammen uit de tijd dat hij dirigent was bij de Johan Willem Friso Kapel in Assen (sinds 2005: Koninklijke Militaire Kapel “Johan Willem Friso”).

De samensteller van dit boekje hoefde zich nergens dichterlijke vrijheden te veroorloven, omdat de uitspraken al dichterlijk genoeg zijn, met andere woorden, alles is letterlijk opgetekend zoals het er uit kwam.

De uitspraken zijn onderverdeeld in diverse categorieën.

Het voor eigen verenigingen gebruiken van deze uitspraken is toegestaan, maar GEHEEL VOOR EIGEN RISICO ! ! ! ! ! ! ! !

All time favorites

* Twee minuten..

* de off– en de afterbeat

* ….dat is deze vraag…

* crescendi’s (en o.a. ook: tempi’s etc.)

Favoriete compositie:

De KREUNungsmesse van iedere willekeurige componist
(dit vanwege de neiging van de dirigent om geregeld met gevoelige passages mee te kreunen).

Wabbedoelu??

· De accenten moeten veel meer via de cruciale luisterpunten 14-9-1998
· Maak op die plaatsen een terugaccoord 29-9-1998
· Hou de klank van de kleur van de instrumentatie heel goed in de gaten 26-11-1998
· Speel met een plechtmatige toon in de verbreding, maar met een opverend karakter 30-11-1998
· Speel niet te plomp en dikverloren 5-1-1999
· Als je in het verwoede van die strijd…… 15-1-1999
· Een dalend crescendo 18-1-1999
· Verticale ritmiek in de toonvorming 18-1-1999
· Zoek dat niet vanuit de duur van de waarde 19-1-1999
· Neem de concentratieboog terug 20-1-1999
· Verbeter de timing qua klank 20-7-1999
· Omdat die ritmiek zo kort is, kan ie in klank iets langer 27-7-1999
· Kan die korte frasering wat langer in de lijn worden doorgetrokken…. 23-11-1999
· De klank in acoustisch opzicht meer laten vieren…. 23-11-1999
· Ik zoek een mildere speelmanier in die grote orgelorkesten 10-12-1999
· Maak een muzikale toonvorming op de achtste gestreken 10-12-1999
· …..dat kan meteen in dezelfde moeite mee…. 3-1-2000
· Je moet de intensiteit van het crescendo in de waarde van de noten leggen 3-1-2000
· Een enorme lange power 5-1-2000
· We moeten even afstemmen, anders krijgen we dat nooit in balans onder elkaar 17-1-2000
· Doorspelen tot het einde van het moment 25-1-2000
· Een zeer bedempt stuk 27-1-2000
· Maak een crescendo in de waarde van de noot 28-1-2000
· klarinetten, speel met een zo half mogelijke stem 31-1-2000
· …..kan die voorslag sneller, hij gaat veel te veel waarde hechten aan de cadans van dat stuk…… 14-2-2000
· Een irritante dynamische maat 15-2-2000
· Een enorme espressie van tijd 15-2-2000
· Zoek een staccato aan het eind van de lengte van de articulatie 14-3-2000
· Mag dat hoofdthema meer richtpunt hebben in de thematiek…. 15-3-2000
· Speel duidelijker in de langte van de waarde 31-3-2000
· Dat mag best groots hebben in de klank van het orkest 25-5-2000
· Hou die octaven mooi in de gaten 15-6-2000
· Muzikaliteit binnen het kleinste millimeter 13-9-2000
· Laat die articulatieverschillen heel mooi aan elkaar kleven 28-9-2000
· Een harmonische agitatoplaats 2-10-2000
· Maak een kwart op het moment dat ik ze wegneem 2-10-2000
· Marcatostrepen 1-11-2000
· Crescendo maken in de toonhoogte van de noot 6-11-2000
· Dat accoord afzuiveren 29-11-2000
· Een zo groots mogelijk pianissimo 12-12-2000
· Gebruik de gedrukte komma als een muzikale boog 29-1-2001
· Kunt u het vertrekpunt verbreden zonder de ritmiek te verstoren 12-2-2001
· Een overmatige vierde slag 12-2-2001
· Kan het ritmische aspect minder aandeel hebben in de klank van het stuk 14-2-2001
· ‘T is een lange voorslag, maar niet in waarde (spreek uit: “oewaaarrrrde”) 27-2-2001
· Koper, laat die noot niet doorsneren in ‘t hout 13-3-2001
· Diagonale overstijgingen in de partituur 20-3-2001
Blablabla

· Dat is je eigen professie, je eigen vakinhoudelijke attitude 22-9-1998
· Deze duidelijk compositorische muziek 30-11-1998
· Ik probeer anticiperend, preventief te dirigeren 1-12-1998
· Een heel klein beetje poco ritenuto 28-1-1999
· We spelen kleine crescendi tot het absolute niks 3-2-1999
· Dit Frans getinte tempo…. 10-2-1999
· Er zit een bepaalde verjaging op de 4e kwart 18-2-1999
· Ik denk niet dat de acoustiek nog droger wordt vanavond, ik vind ‘m vrij overbodig 11-6-1999
· Een heel sociale instrumentatie 3-1-2000
· Speel elke nieuwe noot duidelijker geïntoneerd 25-1-2000
· Een vertragende werking in de klank, dat heeft met timing niks te maken 31-1-2000
· De kleurschakering bepaalt het beeld: speel het heel ritmisch 21-2-2000
· Die tempocorrectie zet ik op die plaats iets hoger neer 23-2-2000
· Ik moet proberen pressie uit te drukken 23-2-2000
· Ik had gehoopt dat de kleuring de stemming zou oplossen 23-5-2000
· Quasi dissonante accoorden 25-5-2000
· Denk dat accent niet te symfonisch 9-6-2000
· Alex: “er verandert absoluut niets, maar ‘t slagwerk doet iets anders!” Theo: “dus er verandert wel wat.” Alex:”Nee, er verandert niets!” 23-8-2000
· Orkestratiekunsten 5-9-2000
· Koper, zoek de toelaatbaarheid van je grenzen 5-9-2000
· De vertragende werking van de lange noot 12-9-2000
· Als de noodzaak het toelaat 2-9-2000
· Het suggererende langzame middendeel 5-10-2000
· Alle kritiek trek ik mij zeer ter harte 17-10-2000
· Ik kan me dat in geen velden of wegen veroorloven 1-11-2000
· Probeer de klank iets minder naar de schreef van het fortissimo te brengen 14-2-2001
· Dwangmatige dynamieken 27-2-2001
· Speel niet ongeblindeerd fortissimo 13-3-2001
Dubbeldubbelopop

· Zou dat effect van die prachtige polyritmiek wat meer effect kunnen krijgen? 29-9-1998
· Deze bezetting in het hout moeten we met ‘t hout spelen 30-11-1998
· De noten die op de lichte maatdelen een accent gaan krijgen, krijgen een accent 7-1-1999
· Het probleem ligt in de kern van de problematiek 15-1-1999
· Het begin van die start 15-1-1999
· ……bassen, in die stijgende kwartenreeks [….] als we kwarten als reeks hebben….. 16-2-1999
· Is het mogelijk dat je de kwaliteit van de glissando in kwaliteit opschroeft? 8-3-1999
· Mag het raffinement wat geraffineerder klinken? 15-6-1999
· Een dalende beweging die naar beneden gaat…. 8-12-1999
· Geritmeerde ritmieken 16-2-2000
· Speel de marskarakters in marskarakter 15-6-2000
· Voortvervolgen 20-6-2000
· Speel het heel droog en sec 5-9-2000
· De kleur van dat absolute coloriet 12-2-2001
Oei
· (tijdens cd-opnames): met zo’n orkest is er geen pijn aan de hemel om dat er zo op te zetten 1-12-1998
· Ik begin 1 tel voor 20 met opmaat 1-12-1998
· ….misschien ben ik de enige en jullie niet…. 1-12-1998
· Blijf luisteren, zet je oren schrap 2-12-1998
· Echt “layed back” spelen, relaxed, maar kaarsrecht 7-1-1999
· Hoorns probeer zoveel mogelijk intonatievrij te spelen 14-1-1999
· Ik hoop dat ik niet de enige ben die het gevaar van deze partituur neerzet 18-1-1999
· Het is niet tonaal gebonden aan de notatie van de partituur 19-1-1999
· De eenklank van de klinkende “A” 20-1-1999
· Speel mijn articulatie die ik ingetekend heb laten schrijven 25-1-1999
· Ik kom hier tot een vervelende print-druk 9-2-1999
· Kunnen we minstens 1½ f weghalen in het koper? 16-2-1999
· …..je weet dat ik een groot favoriet ben van de speelmanier….. 18-2-1999
· Hij begint met een vertragende accellerando 8-3-1999
· Maak een groot verschil tussen de zestienden en de achtsten, speel ze exact hetzelfde 23-3-1999
· Beroemde drukfouten 30-11-1999
· Uitgenoteerde voorslagen 3-1-2000
· Accentwandel 3-1-2000
· Daar is geen onkruid tegen gewassen 4-1-2000
· Die noten zonder articulatie 10-1-2000
· Een kleine tempoverschilling 10-1-2000
· Halve secundes 12-1-2000
· Een fout die er snel ingluipt 12-1-2000
· Dikke accentverschuiving 17-1-2000
· Een afgetobte articulatie 17-1-2000
· We suggereren een hoog tempo 25-1-2000
· …..bassen en laaghout [….] als jullie sopraanlijnen hebben 25-1-2000
· Dat is bedoeld als schijninformatie 31-1-2000
· Tempobecijfering 7-3-2000
· Ik kan me d’r volledig inleveren 7-3-2000
· Kunnen we qua zuiverheid wat meer attentie bieden? 7-3-2000
· Heel zacht en heel softie 9-3-2000
· Zonder accent, maar met een betoning op de eerste noot 13-3-2000
· Dan betreed ik de slechte regel….. 14-3-2000
· Doorgebroken drieklank 15-3-2000
· Een bitonale tweeklank 16-3-2000
· Wees maar niet dat ik daar bang voor ben 28-3-2000
· Hoorns, ga niet te ver in je schreef 30-3-2000
· Alternatieve toonladderfiguren 23-5-2000
· Alexerando 23-5-2000 OEI ! ! ! ! ! ! ! ! !
· Dat probleem kwam ons tegen 24-5-2000
· Het mag iets langer van kort zijn 25-5-2000
· We beginnen met het trio als opmaat 6-6-2000
· Acculade (=accolade) 9-6-2000
· Dit is misschien ter overboding 16-6-2000
· Het tempo zakt vooruit 20-6-2000
· Dames en heren, wilt u een klein beetje heel goed afstemmen? 25-8-2000
· De naam bij de horens noemen 5-10-2000
· Speel op maat 37 geen dynamiek 1-2-2001
· Deze open drieklank zonder terts (reine kwint) 12-2-2001
· De noot zweeft en komt zeer ongedetoneerd binnen 12-2-2001
· Ik heb me zeer op deze partituur gebrand 22-2-2001
· Ik probeer het streven te hebben….. 22-2-2001
· De intonatieproblematiek die de partituur met zich meeneemt 12-3-2001
· Die afterbeatnoten tussen de trombone alleen 14-3-2001
· d-mineur zonder terts 14-3-2001
· Ik was mijn handen in schuld 20-3-2001

Nawoord

Ondanks m’n drukke werkzaamheden met het noteren van deze uitspraken, zag ik toch nog tijd af en toe een noot aan mijn fagot te ontlokken. Sommige collega’s waren gelukkig net zo intensief met hun werk bezig, zodat ik sommige zinsconstructies niet in m’n eentje hoefde te onthouden.
Mijn dank hiervoor.

Dit boekwerkje is als aardigheidje bedoeld, maar daardoor niet minder nauwkeurig samengesteld.

Ruud Extra, fagottist van de J.W.F. Kapel

Assen 10-4-2001


 

Comments are closed.